خانه نجوم نجف آباد

با تشکر از خانم فرزانه علی بیگی عضو گروه تحقیق و پژوهش

 مقدمه       

شاید فیلم های صامت سینمای دهه 1920 را دیده  باشید. شهرها  و خیابان های پر از رفت و آمد،مملو از اتومبیل ، بدون  حتی یک چراغ راهنمایی. در آن زمان اغتشاش بسیار  زیاد و تصادف ، اتفاقی رایج بود. آشوب در همه جا دیده می شد. این وضعیت تقریبا شبیه وضعیت منظومه شمسی در 5/4 میلیارد سال پیش بود.

 بررسی هایی که در چهل سال گذشته بر شهاب سنگ ها ،قمرها وسطح سیاره انجام شده است ، به پیدایش تصویری واحد و سازگار از چگونگی به وجود آمدن سیاره منجر شده است. همچنین مدل های کامپیوتری که مدام پیچیده تر می شوند ، نیز در این زمینه کمک بزرگی بوده اند. البته دست یافتن به جزئیات ،کاری بسیار دشوار است.در این فرایند، اجرام کوچکتری از منظومه شمسی پرتاب شده اند که در بین آنها تریلیونها دنباله دار وجود داشته است.

در منظومه شمسی به غیر از سیارات ،اقمار وسیارک ها اجرام ناشناخته ی دیگری هستند که گاه گداری مهمان سیاره ما می شوند که می توان به وسیله آنها اطلاعاتی از سایر سیارات و فضای بیرون منظومه شمسی که قابل دسترسی نیست برای ما می آورند.

جالب اینجاست که این اجرام هر کدام مدار مخصوص به خود دارند و با نزدیک شدن به خورشید به کام مرگ می روند و با دور شدن از آن دوباره زنده می شوند.


دنباله دارها

«ستارگان دنباله دار» برخلاف اسم شان به هیچ وجه ستاره و منبع تولید انرژی نیستند و نامگذاری  آن ها فقط به دلیل شکل ظاهری شان است که مثل ستاره ای هستند که دنباله ای داشته باشد، بطوریکه واژهcomet  از کلمه یونانی kometes به معنی مو و سر گرفته شده است و واژه انگلیسی comet (ستاره های دنباله دار) از اصطلاح لاتینی  comet eastelle به معنی ستاره های گیسودراز مشتق شده است.

برخی از دنباله‌دارها به یادبود کاشف آن نامگذاری می‌شود. مثلاً دنباله دار اوترما(Comet oterma) یا دیگر همکارانش دنباله دار ایکیا سکی(Comet Ikya - Seki) (ایکیا و سکی) که همنام کاشفان خود هستند.

برخی از دنباله‌دارها بر اساس سال کشفشان نامگذاری شده‌اند. مثلاً  ۱۹۷۱a اولین دنباله‌داری بود که در سال ۱۹۷۱ میلادی کشف شد و همینطور  ۱۹۷۱b دنباله‌دار کشف شده بعدی در آن سال بود و غیره.پس از آنکه مدار دنباله‌دار محاسبه شود، شماره‌گذاری بر اساس عبور از نقطه قرین خورشیدی انجام می‌گردد. مثلاً دنباله دار 1971I  اولین دنباله‌داری بود که در سال ۱۹۷۱ میلادی از نقطه قرین خورشید گذشت.

صخره های یخی بزرگی دور تا دور منظومه شمسی ما معلق هستند. گاهی به دلیل اختلالات گرانشی یکی از آنها مسیر خود را تغییر می دهد و به سمت داخل منظومه شمسی کشیده می شود و با گرفتار شدن در دام گرانش خورشید ، در مدار بیضوی به دور خورشید می گردد.

شکل گیری دنباله دار به این صورت بود که،تمام منظومه شمسی ما از جمله دنباله  حدود4.5 میلیون سال پیش از رمبیدن یک توده ی بزرگ ابر و گاز به وجود آمد.این توده ابتدا به آرامی می چرخید ولی هر چه رمبش ادامه پیدا کرد ،چرخش سریعتر شد و دمای آن بالا رفت.(درست مثل این که یک اسکیت باز با جمع کردن دستانش سریعتر می چرخد). این چرخش سریع از ریختن همه ی مواد به داخل هسته جلوگیری کرد.در عوض این ابر و مواد موجود در آن به شکل یک صفحه ی تخت متراکم گشت.در همین زمان دمای هسته ی این ابر بالا رفت تا آن جا که همجوشی هسته ای آغاز گشت و بدین گونه خورشید به وجود آمد. با وجود این مناطق خارجی این صفحه کاملا سرد بود .به علت کم بودن دما دانه های یخ شکل گرفتند و با تجمع آن ها توده های یخی با بزرگی چند کیلومتر شکل گرفتند،و توده های بزرگتر نیز سیاره ها را شکل دادند..

یک دنباله دار پر نور در ظاهر نورانی و بزرگ است مانند ماه که بیشتر اوقات به هنگام روز دیده می شود. دنباله به طول صدها میلیون کیلومتر و مانند یک سیاره  بر بیضی کشیده ای بر گرد خورشید می گردد. در واقع ستاره دنباله دار اجتماع کروی شکل از تعداد زیادی سنگ است چون به خورشید نزدیک می شود گرم می شود و نور ساطع می کند و قسمتی از آن به غبار و گاز تبدیل می شود که دنباله دار را ترک می گوید و دنباله را پدید می آورد. هر بار که ستاره دنباله داری از نزدیکی خورشید عبور کند قسمتی از جرم آن به مصرف دنباله می رسد که مانند دود در فضا بر باد می رود. دنباله دارها با اجرام دیگر منظومه شمسی تفاوت بسیار دارند. آن ها از حیث اندازه، جرم ، چگالی و رفتار منحصر به فردند.

طول دنباله دارها تقریبا از 80میلیون کیلومتر تا 150 میلیون کیلومتر می رسد.عرض و ضخامت یک ستاره دنباله دار 150000 کیلومتر و جرم آن در حدود یک میلیونیوم جرم زمین است.

ساختار یک ستاره دنباله دار :                                             

یک دنباله دار معمولا از سه قسمت تشکیل شده که عبارتند از:

الف) یک هسته کاملا کوچک و پر نور                                                        

ب)ی  ک توده ابر مانند موسوم به گیسو که هسته را احاطه کرده

ج)یک دنباله که گوی از گیسو جاری شده است.

 ادامه دارد.....

نوشته شده در ساعت توسط نظرات ()

Design By : Pars Skin


فروشگاه اینترنتی گنبد نیلگون