خانه نجوم نجف آباد

ساختار دنباله دار:

الف)هسته : لکه مرکزی پرنور و نسبتا کوچک ستاره دنباله دار است که قطر آن به ندرت از چند کیلومتر بیشتر می شود برای مثال اندازه هسته دنباله دار هالی 15×8 کیلومتر است . هسته از صخره سنگی به ابعاد 10 کیلومتر تشکیل شده است و روی آن از گاز و غبار یخ پوشیده است.جرمش متراکم تر از جاهای دیگر است واین ذرات از متان (CH4) آمونیاک (NH3) یخ و ذرات گرد و غباراست. هنگامی که به خورشید نزدیک می شود مشتعل می شود.

ب)گیسو یا کما : با نزدیک شدن هسته به خورشید قسمتی از ذرات منجمد تبخیر و تبدیل به گاز می شود . به عبارت دیگر یخ موجود در هر دنباله دارشروع به جوشیدن می کند و توده ای ابر مانند در اطراف هسته تشکیل می شود.این ذرات در اثر بازتاب نور خورشید می درخشد و به مولکول های با انرژی بالا به نام بنیان تبدیل می شود و بعضی مواد شیمیایی دیگر نظیر کربن، سیانوژن ،ئیدروکسل، به وجود می آید.

بیشتر ستاره دنباله دار، راس هایی کروی دارندکه اندازشان بسیار متفاوت است. قطر راس ممکن است از 15000 کیلومتر کمتر یا از 5/1 میلیون کیلومتر بیشتر باشد.اندازه سر دنباله ثابت نمی ماند، ابعاد آن معمولا درست بعد از حضیض خورشید به بزرگترین مقدار خود می رسد.

ج)دنباله: دنباله ستاره دنباله دار ماهیتی ناپایدار است و شباهت بسیار به دودی دارد که از دودکش خارج می شود، نخست با نزدیک شدن دنباله دار به حضیض خورشبدی پدیدار می شود و پس از آن که پیچ 180 درجه ای را به دور خورشید پیمود و از آن دور شد، ناپدید می شود. در سال 1538م، یک پزشک متوجه شد که دنباله دنباله دارها در خلاف جهت خورشید قرار دارد. در قرن هفدهم «کپلر» علت آن را فشار تشعشعی خورشید مطرح کرد. مقدار فشار تشعشعی خورشید به اندازه و ترکیب شیمیایی ذره بستگی دارد. این تشعشع و تابش گازهایی که دنباله را تشکیل می دهند از گیسو خارج می راند. تابش باعث می شود قسمتی از مولکول های اصلی را به مولکول جدید چون مونوکسید کربن (CO) گاز کربنیک (CO2) و نیتروژن(N3) تبدیل می کند.مثلا دنباله دنباله دار «آرند رولند» به دلیل داشتن ذرات گرد و غبار بزرگ تر از حد معمول(در ابعاد میلی متری) و فشار تشعشعی ضعیف در امتداد خورشید نبود.

 


در حالی که دنباله دار به خورشید نزدیکتر می شود یک یا چند دم در کنار آن شکل می گیرد.دنباله دارهای روشن معمولا"دارای دمی یونی ومستقیم  (نوع یک ) ودمی غباری وانحناءدار (نوع دو) می شوند . بدلیل درخشندگی ابرهای هسته، خود هسته به کمک تلسکوپهای زمینی قابل مشاهده نیست فقط در دنباله دارهای روشن به شکل نقطه ای روشن واحتمالا" جتهایی از بخارهای روشن اطراف آن مشاهده میشود.

 

دنباله غباری                    

یک دم تشکیل شده از غبار محتوی ذراتی به بزرگی ذرات موجود دردود می باشد.این نوع دم هنگامی تشکیل می شود که یک باد خورشیدی مقداری ماده ازگیسو جدا می کند.چون این ذرات بسیار کوچکند با کوچکترین نیرویی جابجا می شوند در نتیجه این دنباله ها معمولا پخش و خمیده اند.

دنباله یونی

گازی که از هسته بیرون می آید با وجود تابش ماوراءبنفش خورشید بسرعت به شکل یونی در می آید.یونهای با بار مثبت تحت تاثیر میدان مغناطیسی میان سیاره ای و باد خورشیدی به صورت دم یونی (که با نام دم پلاسمایی هم شناخته می شود)خود را نشان می دهند.دم یونی برخلاف دم غباری مستقیم می باشد ورنگ آن نیز بدلیل برانگیختگی مونوکسیدکربن یا  CO در طول موج 420 نانومتر ٬آبی به نظر می رسد.دم یونی بدلیل تغییرات میدان مغناطیسی مجاور می تواند تغییر شکل دهد.

مطالعات طیف سنجی نشانه هایی از وجود مولکولهایی مانند هیدروژن, کربن, نیتروژن, اکسیژن وگوگرد درترکیباتی مانند آب, مونواکسید کربن, دی اکسید کربن ورادیکالهایی مانند  سیانوژن وهیدروکسیل(OH) ارائه نموده اند.موادی مانند متان وآمونیاک نیز وجود دارند ولی کشف آنها بسیار سخت است.زمانی که دنباله دار به خورشید بسیار نزدیک می شود آثاری از وجود خطوط نشری فلزی بویژه مربوط به عنصر سدیم در طیف آنها مشاهده می شود. دنباله دار هیل باپ در سال 1997 نشانه هایی از یک دم سوم از جنس سدیم داشت.

آشکار -ناپدید شدن وتغییر شکل دادن چنین عوارضی نشان میدهد که بیشتر انتشار گاز از سطح هسته از بعضی نواحی فعال  که بین 15 تا 20 درصد از هسته را شامل می شوند رخ می دهد.با چرخش هسته نواحی فعال در معرض نور خورشید قرار می گیرند وروشن می شوند وسپس با ادامه چرخش در سایه قرار می گیرند وخاموش میشوند.چنین رفتاری در دنباله دار هیل باپ موجب ساختمانی مارپیچی مانند در دنباله آن شد.

دنباله دارهای جدید یا دنباله دارهای دوره ای که به حضیض مداری نزدیک می شوند معمولا" در این مرحله کشف یا مشاهده  می شوند که در آن بدلیل پدیده فلورسانس در ابرهای تولید شده اطراف هسته, دنباله دار روشن تر می شود .

امکان دارد کل دنباله دار در پوششی از ابرهیدروژنی قرار گرفته باشد که این پوشش تنها در طول موج ماوراءبنفش وبکمک ماهواره قابل مشاهده است.جتهای گازی هسته٬ ذرات غبار را از آن پرتاب می کنند واین ذرات در مداری سهموی قرار می گیرند وبه صورت دم غباری مشاهده می شوند.این دم زرد رنگ می باشد که ناشی از بازتاب نورخورشید است وطیف سنجها نیز آنرا تایید می کنند.این ذرات از جنس سیلیکات با ابعاد در حدود 10 میکرومتری هستند.ذرات بزرگتری با اندازه چند میلیمتر نیز وجود دارند که به صورت بارش شهابی خود را نشان می دهند.دم یک دنباله دار در سمت مخالف خورشید قرار دارد اما در بعضی شرایط خاص بدلیل پرسپکتیو (زاویه دید)به نظر می رسد که دم به سوی خورشید نشانه رفته است همان چیزی که ضد دم نام دارد.

 

 

مدار دنباله دارها

 در قرن هفدهم، با کارهای اساسی «کپلر»، «نیوتون» و «هالی» مشخص شد که حرکت های عجیب دنباله دارها از همان قوانین حرکت سیارات پیروی می کنند. در ادامه  کار هالی در سال  1682  توانست تعیین کند که این دنباله داری را که مشاهده کرده همان دنباله داری دانست که 76 و 151 سال قبل مشاهده شده او  پیش بینی کرد  این دنباله دار در سال 2062 خواهد آمد.

دانشمندان متوجه شدند که مدار بیشتر دنباله دارها بیضی بسیار کشیده است. یعنی از 625 دنباله داری که در میانه دهه 1970 شناخته شده بود در حدود 250 عدد از آنها مدارهای بیضی کشیده ای داشتند.  شکل مدار بعضی دیگر سهموی و یا هذلولی است که دنباله دارهای غیرمتناوب محسوب می شوند. ، وقتی دنباله‌دار به خورشید نزدیک است انحنای سه مدار تقریبا یکی است،این سه مدار مسیری است که یک دنباله میتواند اختیار کند و تمیز بین آنها مشکل است، در فواصل زیاد از خورشید که مدارها از یکدیگر جدا  میشوند. تعیین مدار بسیاری از دنباله‌دارها غیر ممکن است . روشنی اندک مانع رصد کردن ستاره‌های دنباله‌دار می‌شوند.

 گاهی از اوقات ممکن است مدار دنباله دار به دلیل گرانش سیارات بزرگی مثل «مشتری» تغییر کند. مثلا دنباله دار «بلنددوره» به یک دنباله دار «کوتاه دوره» و با خروج از مرکز کمتر تبدیل شود و یا گرانش شدید موجب تکه تکه شدن دنباله دار شود .

                                                                                                   ادامه دارد...

نوشته شده در ساعت توسط نظرات ()

Design By : Pars Skin


فروشگاه اینترنتی گنبد نیلگون