خانه نجوم نجف آباد

حکیم عمر خیام از نگاهی دیگر:

حکیم غیاث الدین ابوالفتح عمربن ابراهیم ملقب به خیام نیشابوری در 28 اردیبهشت ماه 427  هجری شمسی در نیشابور متولد شد.

از دوران کودکی خیام همین بس که او و حسن صباح و نظام الملک سه یار دبستانی معروف بودند که بزرگسالی هر کدام مسیرجدادر زندگی پیش گرفتند. حسن صباح رهبری فرقه اسماعیلیه را برعهده گرفت. خواجه نظام الملک سیاست مداری بزرگ شدو خیام نیزشاعر و متفکری گوشه گیر و آرام. کودکی خیام با کهن سالی ابن سینا و ابوریحان بیرونی همراه بود. اورا به عنوان جانشین ابن سینا و استاد بی بدیل فلسفه طبیعی (مادی)،ریاضیات و منطق و متافیزیک می نامند... .

برای دریافت اطلاعات بیشتر به ادامه ی مطلب بروید.
 

حکیم عمر خیام از نگاهی دیگر:

حکیم غیاث الدین ابوالفتح عمربن ابراهیم ملقب به خیام نیشابوری در 28 اردیبهشت ماه 427  هجری شمسی در نیشابور متولد شد.

از دوران کودکی خیام همین بس که او و حسن صباح و نظام الملک سه یار دبستانی معروف بودند که بزرگسالی هر کدام مسیرجدادر زندگی پیش گرفتند. حسن صباح رهبری فرقه اسماعیلیه را برعهده گرفت. خواجه نظام الملک سیاست مداری بزرگ شدو خیام نیزشاعر و متفکری گوشه گیر و آرام. کودکی خیام با کهن سالی ابن سینا و ابوریحان بیرونی همراه بود. اورا به عنوان جانشین ابن سینا و استاد بی بدیل فلسفه طبیعی (مادی)،ریاضیات و منطق و متافیزیک می نامند. نظامی عروضی سمرقندی اورا "حجة الحق" و ابوالفضل بیهقی او را "امام عصر خود" می نامیدند.

در سن 22سالگی کتابی در خصوص معادلات درجه 3 به زبان عربی نوشت. "رسالة فی البراهین علی المسائل الجبر و المقابلة" و آن را به دوست خود خواجه نظام الملک تقدیم کرد.خیام اول کسی است که به تحقیق منظم علمی در معادلات درجات اول و دوم و سوم پرداخته و طبقه‌بندی تحسین‌آوری از این معادلات آورده‌است و در حل تمام صور معادلات درجه سوم منظماً تحقیق کردو به حل هندسی آنها توفیق یافت.این رساله یکی از برجسته‌ترین آثار قرون وسطائی و احتمالاً برجسته‌ترین آنها در این علم است. او نخستین کسی بود که نشان داد معادلهٔ درجهٔ سوم ممکن است دارای بیش از یک جواب باشد و یا این که اصلاً جوابی نداشته باشند.آنچه که در هر حالت مفروض اتفاق می‌افتد بستگی به این دارد که مقاطع مخروطی‌ای که وی از آنها استفاده می‌کند در هیچ نقطه یکدیگر را قطع نکنند یا در یک یا دو نقطه یکدیگر را قطع کنند.

تأثیرگذارترین و مهمترین اث ریاضی خودرابه نام "رسالة فی شرح ما اشکل من مصادرات اقلیدس" را که در مورد خطوط موازی و نظریه نسبت ها بود تألیف کرد.او در این کتاب اصل موضوعه پنجم اقلیدس را درباره قضیه خطوط متوازی که شالوده هندسه اقلیدسی است، مورد مطالعه قرار داد و اصل پنجم را اثبات کرد. به نظر می‌رسد که تنها نسخه کامل باقیمانده از این کتاب در کتابخانه لایدن در هلند قرار دارد.


درکتاب دیگری از خیام که اهمیت ویژه‌ای در تاریخ ریاضیات دارد "رساله مشکلات الحساب" هرچند این رساله هرگز پیدا نشد اما خیام خود به این کتاب اشاره کرده‌است و ادعا می‌کند قواعدی برای بسط دوجمله‌ای (a + b)n کشف کرده و اثبات ادعایش به روش جبری در این کتاب است. بنابرین از دیگر دست‌آوردهای وی موفقیت در تعیین ضرایب بسط دو جمله‌ای (بینوم نیوتن) است که البته تا سده قبل نامکشوف مانده بود و به احترام سبقت وی بر اسحاق نیوتن در این زمینه در بسیاری از کتب دانشگاهی و مرجع این دو جمله‌ای‌ها «دو جمله‌ای خیام-نیوتن» نامیده می‌شوند. نوشتن این ضرایب به صورت منظم مثلث خیام - پاسکال را شکل می‌دهد که بیانگر رابطه ای بین این ضرایب است.

                                                   

پس از این دوران خیام به دعوت سلطان جلال الدین ملک شاه سلجوقی و وزیرش-خواجه نظام الملک- به اصفهان رفت و سرپرستی رصدخانه اصفهان را برعهده گرفت. به مدیریت او زیج ملک شاهی تهیه شد که بعدها مورد استفاده دانشمندان قرارگرفت.

یکی از برجسته‌ترین کارهای وی را می‌توان اصلاح گاهشماری ایران دانست. وی بدین منظور مدار گردش کره زمین به دور خورشید را تا ۱۶ رقم اعشار محاسبه نمود.

سال ۴۶۷ در زمان سلطنت جلال الدین ملکشاه سلجوقی و وزارت خواجه نظام الملک چون خواستند ترتیب تقویم یعنی محاسبه سال و ماه را بر طبق قوانین نجومی و دقیق معین کنند 8 نفراز دانشمندان آگاه به علم نجوم را برای این کار انتخاب کردند که سرپرستی این گروه برعهده خیام بود.آنها مامور بودند تا محاسبه را ترتیب دهند و این محاسبه  درست ترین و دقیق ترین محاسبه سال شماری و معروف به تقویم جلالی است. تقویم شمسی که در زمان جلال الدوله ملکشاه سلجوقی تاسیس شد و در قسمت اعظم ایران رواج یافت،همان تقویمی است که امروزه رایج است.مبدا این تقویم روز جمعه ۹ رمضان ۴۷۱ هجری قمری است. سال جلالی از اول بهار آغاز می شود و ۱۲ ماه ۳۰ روزه و ۵روز اضافی به دنبال ماه دوازدهم دارد. روز اول سال جلالی یعنی روز ورود خورشید به اعتدال بهاری با روز ورود خورشید به نخستین درجه حمل انطباق یافت.با این قرارداد سال جلالی به عکس سال مسیحی که در هر ۱۰ هزار سال قریب۳روز با سال شمسی اختلاف پیدا می کند،همیشه مطابق با سال شمسی قرار دارد و آن را       می توان دقیق ترین تقویم جهان دانست. سالهای کبیسه در تقویم جلالی ثابت نیستند وکبیسه کردن موقوف به نتایج رصد هر سال است....


 ادامه دارد... .
نوشته شده در ساعت توسط نظرات ()

Design By : Pars Skin


فروشگاه اینترنتی گنبد نیلگون