خانه نجوم نجف آباد

چگونه علمی در اسلام واجب است؟

ارزش دانش در اسلام قابل تردید نیست، و ما در ضمن نمونه هائی از آیات و روایات امتیاز و برتری دانشمندان را شناخته ایم که تحصیل علم به عنوان یک فریضه در کنار سایر فرائض اسلامی بر همه مردم مسلمان واجب شده است.

 

قمر در عقرب چیست؟

عقرب یکی از صورتهای فلکی دوازده گانه منطقة البروج است. و منطقة البروج کمربندی دایره شکل در آسمان است که در راستای خط استوا قرار گرفته و محل حرکت نزولی و صعودی ماه و خورشید است.

آیا علم نجوم(علم احکام نجوم) صحّت دارد؟
از روایات اهل بیت(ع) چنین استفاده می شود که علم احکام نجوم علمی الهی است که توسط فرشتگان و انبیاء(ع) به بشر تعلیم داده شده است؛ ولی کسانی که به آن احاطه داشته باشنداندکم اند.

تعریف سعد و نحس و صحت آن

سعد : مبارک –میمون – خجسه – با سعادت

نحس: شوم –نامبارک- بداختر


مقدمه

چگونه علمی در اسلام واجب است؟

ارزش دانش در اسلام قابل تردید نیست، و ما در ضمن نمونه هائی از آیات و روایات امتیاز و برتری دانشمندان را شناخته ایم که تحصیل علم به عنوان یک فریضه در کنار سایر فرائض اسلامی بر همه مردم مسلمان واجب شده است.

در اسلام واجب بر دو گونه است، واجب عینی و واجب کفایی . واجب عینی آنست که برفرد مسلمان که دارای شرایط تکلیف باشند واجب است، مانند نماز، واجب کفائی آن است که باید حتما انجام پذیرد تا انجام نشده است بر همه مردم اقدام به آن لازم است. اما همینکه به اندازه کافی مردم برای انجام دادن آن اقدام کردند ضرورت آن از دیگران بر داشته می شود.

بنابراین فرا گرفتن علوم گوناگون در رشته های مختلف تا آنجا که محیط اجتماعی بدان نیازمند است واجب است. پس تحصیل در رشته پزشکی یا فنی و غیره ...به اندازه ای که جامعه احتیاج دارد فریضه است و این یکی از اصول و فرائض مسلم اسلامی است که متاسفانه جمعی بدان توجه ندارند و حتی ممکن است تحصیل در این رشته ها را بیگانه از علوم و تحصیلات مذهبی بشناسد. با آنکه تحصیل در آنها به اندازه نیاز جامعه از واجبات مسلم است.

و از همین روست که ملاحظه می کنیم که حضرت امام جعفر صادق شاگردان و پیروان خود را به فراگرفتن علوم مختلف تشویق می فرمودند و عده ای را به تعلیم رشته های تخصصی امر کردند.

یعنی هدف از برنامه های اسلامی آنست که مردم مسلمان از هر جهت برای دیگران نمونه باشند و ملتهای دیگر از آنان سرمشق بگیرند.

 

قمر در عقرب چیست؟

عقرب یکی از صورتهای فلکی دوازده گانه منطقة البروج است. و منطقة البروج کمربندی دایره شکل در آسمان است که در راستای خط استوا قرار گرفته و محل حرکت نزولی و صعودی ماه و خورشید است. خورشید در کوتاهترین روز زمستان ، نزدیکترین مدار نسبت به افق جنوب را طی می کند لذا در این روز ، اشیاء روی زمین ، بلندترین سایه را دارند. همچنین در بلندترین روز تابستان ، خورشید دورترین مدار نسبت به افق جنوب را می پیماید. در بقیه روزهای سال ، مدار خورشید بین این دو مدار قرار دارد. بنا بر این ، حرکت ظاهری خورشید در فصول مختلف، روی یک نوار فرضی بر طاق آسمان است. این نوار فرضی را منطقة البروج می نامند. در طول این نوار فرضی ، دوازده صورت فلکی قرار گرفته است که هر کدام آنها را یک برج می نامند. خورشید در هر ماه شمسی در مقابل یکی از این برجها قرار می گیرد؛ لذا هر ماه شمسی با یکی از این برجها نامگذاری می شود. اسامی این برجها به ترتیب چنین است: حمل‚ ثور‚ جوزا‚ سرطان‚ اسد‚ سنبله‚ میزان‚ عقرب‚قوس‚ جدی‚ دلو‚ حوت. در حقیقت منطقة البروج نمود ظاهری دو حرکت زمین است . حرکت انتقالی زمین به دور خورشید که پدید آورنده است.

بنا بر آنچه گفته شد پدیده قمر در عقرب زمانی رخ می دهد که از نگاه اهل زمین کره ماه بر روی صورت فلکی عقرب قرار می گیرد. تقویم های ویژه ای وجود دارند که مواقع قمر درعقرب را مشخص نموده اند. دیگر سیارات قابل رویت با چشم غیر مسلّح نیز بر روی این صور فلکی قرار می گیرند ؛ که در این حالت از تعابیری چون زحل در عقرب ، مشتری در عقرب و ... استفاده می شود.


علم در نجوم احکامی

آیا علم نجوم(علم احکام نجوم) صحّت دارد؟
از روایات اهل بیت(ع) چنین استفاده می شود که علم احکام نجوم علمی الهی است که توسط فرشتگان و انبیاء(ع) به بشر تعلیم داده شده است؛ ولی کسانی که به آن احاطه داشته باشنداندکم اند. در برخی روایات تصریح شده که علم نجوم را جز دو خاندان به درستی نمی دانند ، خاندانی در هند و خاندانی در عرب. و گویا مراد از خاندان عرب ، اهل بیت (ع) هستند. در روایات زیادی از ترتیب اثر دادن به گفته های منجّمین نهی شده است ؛ ولی نه از آن جهت که این علم نادرست است بلکه از آن جهت که اوّلاً اکثر مدّعیان علم نجوم به خاطر پیچیدگی فراوان آن ، در محاسبات خود دچار اشتباه می شوند. و ثانیاً در گذشته به دعای حضرت داود (ع) خورشید مدّتی از حرکت باز ایستاده لذا حساب نجوم به هم ریخته است. در جریان ردّ الشمس نیز حساب نجوم درهم شده است ؛ لذا محاسبات منجمین فعلی همه بر ظنّ و گمان است و تنها کسی قادر به محاسبه درست است که مقدار اِستادَن و بازگشت خورشید عالم است. ثالثاً زیان این علم برای مردم بیش از سود آن است.

ولی در روایات ما پیدا می شود چیزهایی که از آنها حتی بیش از این، مفهوم می شود. مثلا مسافرت کردن در حالی که قمر در عقرب است یا مسافرت کردن در فلان روز خوب نیست، مسافرت کردن در فلان روز خوب است، این چیزهایی که اصطلاحاً نجوم احکامی نامیده می شود. اینها چیست؟ در مورد اینها ما یک عده روایات داریم که ظاهر آنها همین ها را تأیید می کند، و از طرف دیگر یک عده روایات داریم که شدیداً اینها را نفی می کند.

صاحب زیج بهادری1 در مقدمه باب اول مقالت هفتم آن در اعمال نجوم می گوید:

علم احکام نجوم عبارت است از تقدمه معرفت کائنات متجدده بطریق استدلال ازاوضاع فلکی و این استدلال بدو چیز حاصل می شود: یکی علم بتاثیرات فواعل که اجرام علویه است و دیگر علم باستعداد قوابل که اجسام سفلیه از عناصر و مرکبات است. و علم اوضاع علویه و مطارح شعاع آنها که از روی رصد و قوانین هندسی و حسابی هر وقت معلوم است از یقینات است و علم سفلیات از قبیل استقراری جزئیاتست راجح باشد نه جازم.

و بطلمیوس در کلمه اول نیز به همین معنی اشارت کرده است که علم نجوم منک و منها و مراد از منک استعداد قبول اجسام سفلیات است و از منها مراد تاثیرات علویات است.

 

تعریف سعد و نحس و صحت آن

سعد : مبارک –میمون – خجسه – با سعادت

نحس: شوم –نامبارک- بداختر

نحس در اصل به معنى سرخى فوق العاده افق است که آنرا به صورت نحاس یعنى شعله آتش خالى از دود در مى آورد، سپس به همین مناسبت در معنى شوم به کار رفته است.

کلمه نحس به معنی شوم است. در اینجا مفسرین روی کلمه نحس بحث کرده اند که معنای شوم بودن یک روز چیست؟

واضح است که در اینجا قرآن نمی خواهد بگوید که مثلا آن روز چون روز یکشنبه یا دوشنبه بود نحس بود و عذاب آمد. یکشنبه و دوشنبه هر هفته تکرار می شود. یا مقصود این نیست که چون مثلا سیزده ماه صفر بود اینها معذب شدند. سیزده ماه صفر هر سال تکرار می شود، و بعلاوه اینجا دارد تصریح می کند: «فکیف کان عذابی و نذر» یعنی عذاب به علت تکذیب و به علت حق ناشناسی و کفران یک نعمت بزرگ بود.

پس روز، شوم بود ولی شومی اش نه از خود روز بود یا از آن جهت که روزی از روزهای هفته یا ماه است، بلکه به علت حادثه ای که در آن روز پیش آمد این روز شوم شد.

 

 

 

 

 

 

1- زیج به کتاب‌هایی گفته می‌شد که موقعیت اجرام آسمانی را در آن درج می‌کردند. این کتاب‌ها شامل اطلاعاتی در مورد زمان طلوع و غروب خورشید، ماه و سیارات و ستاره‌های مشهور در روزهای مختلف سال و برای یک محل خاص بوده است که در قالب جدول‌هایی تنظیم می‌شده است.

از جداول زیج، برای دانستن موقعیت و رصد کردن اجرام سماوی، تعیین طول روز و شب، تهیه تقویم‌ها، جهت‌یابی و دیگر مقاصد اختر شناسی و نیز در طالع‌بینی استفاده می‌شده است.

در قدیم هر کدام از منجمان برجسته یا هر رصدخانه، یک زیج مخصوص به خود می‌نوشتند و زیج‌های پیشینیان را تصحیح می‌کردند که تعدادی از این زیج‌های قدیمی به نام شاهان و فرمانروایان نوشته شده است. در حال حاضر نسخه‌هایی از چنین زیج‌هایی در موزه‌ها موجود می‌باشد.

امروزه، هنوز هم برای کاربردهای علمی و نجومی، کتاب‌ها و جداولی مشابه با زیج‌های قدیمی تهیه می‌شود که البته از دقت بسیار بالاتری برخوردار هستند.

 

نوشته شده در ساعت توسط نظرات ()

Design By : Pars Skin


فروشگاه اینترنتی گنبد نیلگون